Mienie ruchome – czym jest? Czy warto je ubezpieczyć?

W ramach podstawowego ubezpieczenia nieruchomości towarzystwo ubezpieczeniowe najczęściej obejmuje ochroną mury budynku przed ogniem i innymi zdarzeniami losowymi. W takim przypadku spod ochrony ubezpieczeniowej wyłączone jest m.in. mienie ruchome. Czy warto poszerzyć ubezpieczenie o takie elementy? Co to jest mienie ruchome?

Czym jest mienie ruchome?

Pojęcie mienia zostało zdefiniowane w art. 44 Kodeksu cywilnego (ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 roku Dz. U. 2019.0.1145). Mieniem tym jest własność i inne prawa majątkowe. W art. 45 Kodeksu cywilnego ustalono także, czym są rzeczy osobiste. Rzeczami ruchomymi w rozumieniu kodeksowym są tylko przedmioty materialne. Należy rozróżnić mienie ruchome od nieruchomości, które zgodnie z art. 46 tego samego aktu prawnego są częścią powierzchni ziemskiej, stanowiącą odrębny przedmiot własności, jak również mogą to być budynki trwale związane z gruntem lub części takich budynków, jeśli na mocy przepisów szczególnych stanowią one odrębny od gruntu przedmiot własności. 

Natomiast w terminologii ubezpieczeniowej rzeczy ruchome mogą być inaczej definiowane i odróżniane m.in. od murów nieruchomości i stałych elementów mieszkania.

Terminologia na gruncie praktyki ubezpieczeniowej

Elementy stałe i mienie ruchome zwykle określane są w Ogólnych Warunkach Ubezpieczenia w polisach mieszkaniowych. Elementy stałe to wszelkie wyposażenie lokalu mieszkalnego – domu lub mieszkania, które zamontowane lub wbudowane jest w sposób, który wyklucza jego odłączenie bez użycia w tym celu narzędzi. Do grupy stałych elementów mieszkania zaliczyć można:

  • armaturę sanitarną,
  • wannę lub kabinę prysznicową,
  • wbudowany sprzęt AGD,
  • zabudowę meblową,
  • przegrody i ścianki działowe,
  • stolarkę okienną i drzwiową,
  • powłoki malarskie,
  • tynki ścian i sufitów,
  • okładziny ścienne,
  • podłogi,
  • podwieszane sufity,
  • grzejniki,
  • piece,
  • kominki,
  • instalacje – wodną, gazową, elektryczną, klimatyzacyjną, wentylacyjną itp.

Ruchome rzeczy w domu w większości przypadków określane są przez zakłady ubezpieczeniowe jako rzeczy niezwiązane trwale z murami budynku, m.in. sprzęty wolnostojące RTV, AGD i komputerowe, sprzęt sportowy, fotograficzny, narzędzia i elektronarzędzia, niezamontowane na stałe meble czy też przedmioty osobistego użytku. Zdarza się, że jako mienie ruchome traktowane są też wbudowane meble i sprzęt AGD w zabudowie.

Ubezpieczenie mienia – co to jest?

Zarówno mury, jak i stałe i ruchome elementy mieszkania czy domu mogą podlegać ochronie ubezpieczeniowej w ramach ubezpieczenia mienia. Jest to ubezpieczenie majątkowe, które oferowane jest w większości towarzystw ubezpieczeniowych. Może obejmować ubezpieczenie mieszkania czy ubezpieczenie domu. Ochrona mienia może dotyczyć 3 rodzajów elementów:

  • Elementy nieruchome – nieruchomość będąca własnością ubezpieczającego wraz z działką i  zabudowaniami – może to być mieszkanie, dom czy mała architektura.
  • Elementy częściowo ruchome – wszystkie, których nie da się przenieść bez użycia narzędzi do demontażu.
  • Elementy ruchome – mienie ruchome obejmujące wyposażenie mieszkania lub domu.

Im szerszy zakres ubezpieczenia mienia, tym wyższą składkę ubezpieczeniową będzie musiał uiścić ubezpieczony.

Dlaczego warto ubezpieczyć mienie ruchome?

Uzasadnieniem dla wykupienia ubezpieczenia mienia ruchomego w mieszkaniu lub domu z pewnością są policyjne statystyki dotyczące kradzieży z włamaniem. W 2017 roku odnotowano ponad 65 tysięcy takich przestępstw, a w 2018 roku było to blisko 70 tysięcy przypadków. Wykrywalność kradzieży z włamaniem wynosiła w 2017 roku 36,5 proc., a w 2018 roku wzrosła do 43,3 proc. Średnio co niespełna 8 minut dochodzi do takiego zdarzenia. Złodzieje najczęściej obserwują mieszkania i domy, które chcą okraść. Wchodzą do nich oknem i zabierają głównie niewielkie przedmioty, które przedstawiają sobą dużą wartość – biżuterię, gadżety elektroniczne oraz gotówkę. Średnia wartość zrabowanego mienia podczas jednego włamania szacowana jest na ponad 11 tys. złotych.

Utracone w ten sposób kosztowności i pieniądze to nie wszystkie straty, jakie ponoszą ofiary włamania. Należy do nich wliczyć również konieczność wymiany okien, drzwi czy zamków. To dodatkowe obciążenia finansowe, które ciążą na każdej osobie, której mieszkanie było obiektem włamania. Warto zastanowić się zatem nad możliwością wykupienia kompleksowego ubezpieczenia mieszkania czy domu wraz z ubezpieczeniem mienia ruchomego.

Jak ubezpieczyć mienie ruchome?

Mienie ruchome, ruchomości domowe czy rzeczy osobiste w domu mogą być przedmiotem ochrony ubezpieczeniowej. Ubezpieczyć można pełne wyposażenie nieruchomości, które obejmuje przedmioty, jakie da się swobodnie wynieść z nieruchomości, bez konieczności zaawansowanego demontażu. Towarzystwa ubezpieczeniowe definiują niekiedy ruchomości domowe również jako wszelkie dobra ruchome, jakie znajdują się nie tylko w mieszkaniu, ale i w pomieszczeniach, które do niego należą, takich jak:

  • budynek gospodarczy,
  • piwnica,
  • garaż,
  • domek letniskowy – nawet jeśli znajduje się on w zupełnie innej miejscowości niż ubezpieczone mieszkanie.

Podstawowa wersja ubezpieczenia mienia z reguły nie obejmuje ochrony ruchomości domowych, a jedynie mury i ewentualnie elementy stałe. Warto zapoznać się z OWU i sprawdzić, co wchodzi w zakres ochrony i poszerzyć ją, jeśli chcemy objąć ubezpieczeniem również ruchomości. Na ogół będzie to wymagało rozszerzenia polisy, a więc i spisania specjalnej klauzuli z wybranym towarzystwem ubezpieczeniowym. Wiąże się to także z wyższą składką ubezpieczeniową, ale różnice w cenie podstawowego i poszerzonego ubezpieczenia nie są duże.

Ryzyka związane z ruchomościami domowymi

Jeśli negocjujemy z towarzystwem ubezpieczeniowym klauzulę dotyczącą ubezpieczenia mienia ruchomego, to musimy określić, przed czym ma być ono chronione. Warto zainwestować w wariant polisy typu All Risk, w którym wszystkie możliwe szkody znajdują się w zakresie odpowiedzialności odszkodowawczej ubezpieczyciela. W rozszerzonym ubezpieczeniu mienia można wymienić następujące ryzyka:

  • Kradzież z włamaniem – sytuacje, w których wyraźnie widoczne są ślady włamania, jak np. wyłamany zamek.
  • Rabunek – rozszerzenie, które obejmuje zarówno kradzież np. biżuterii z domu, jak i portfela z torebki podczas podróży środkami komunikacji miejskiej czy roweru z należącej do mieszkania piwnicy.
  • Stłuczenie szklanych przedmiotów – wyjątkowo kruchym i podatnym na uszkodzenia elementem ruchomości domowych mogą być wszelkie przedmioty ze szkła, nie tylko okna, ale również lustra czy szklana płyta indukcyjna. Ochroną można objąć m.in. przeszklone drzwi balkonowe, akwarium czy kabinę prysznicową.
  • Powódź – kataklizm, który może uszkodzić mury nieruchomości i poczynić szkody w mieniu ruchomym.
  • Przepięcie – zdarzenie wywołane uderzeniem pioruna lub będące skutkiem innych czynników. Ubezpieczyciel może zastrzec w OWU, że poniesie odpowiedzialność jedynie za zniszczony w wyniku takiego zdarzenia sprzęt, ale już utrata danych zapisanych na spalonym dysku komputera jest wyłączona z zakresu ochrony.

Do ubezpieczenia ruchomości w mieszkaniu można wykupić rozszerzenie w postaci domowego assistance, czyli pakietu usług, jakie firma ubezpieczeniowa zobowiązuje się świadczyć nieodpłatnie przy zaistnieniu odpowiednich okoliczności. Warto również zainwestować w OC w życiu prywatnym – ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej obejmujące np. stłuczenie szklanych przedmiotów przez nasze dziecko w domu znajomych.

Jaką sumę ubezpieczenia wybrać?

Ważnym etapem zakupu ubezpieczenia mienia ruchomego jest ustalenie górnej granicy odpowiedzialności odszkodowawczej ubezpieczyciela, czyli tzw. sumy gwarancyjnej. Warto realnie wycenić mienie ruchome, aby uniknąć nadubezpieczenia. Przeszacowanie wartości posiadanych dóbr skutkuje sztucznie zawyżoną składką ubezpieczeniową. Z drugiej strony niepożądane jest też niedoubezpieczenie, czyli niedoszacowanie ruchomości, które obniża składkę na ubezpieczenie, ale przy wystąpieniu szkody klient otrzyma z ubezpieczenia odszkodowanie, które nie pokryje w całości jego szkód.

Wykluczenia w odpowiedzialności odszkodowawczej ubezpieczyciela

W przypadku ubezpieczenia ruchomości domowych musimy mieć świadomość, że wielu ubezpieczycieli nie będzie obejmować ochroną niektórych przedmiotów, takich jak:

  • kamienie szlachetne,
  • broń palna,
  • trofea myśliwskie,
  • rękopisy,
  • programy komputerowe,
  • dane elektroniczne.

Kłopotliwe przy ubezpieczaniu mogą być dzieła sztuki, których wartość bywa trudna do oszacowania, a więc i ubezpieczenia ich na odpowiednią kwotę. Żeby takie przedmioty były objęte ochroną ubezpieczeniową, najpierw trzeba je wycenić, a ową wycenę wykonuje rzeczoznawca. Koszt jego usług pokrywa klient.

W większości przypadków, choć nie zawsze, mieniem ruchomym objętym ubezpieczeniem mogą być zwierzęta domowe. Niektóre umowy wykluczają z ochrony zwierzęta egzotyczne, np. węże, czy rasy psów uznawanych za agresywne.

Zawsze przed zawarciem umowy ubezpieczeniowej warto jest dokładnie zapoznać się z wyłączeniami odpowiedzialności ubezpieczyciela wskazanymi w OWU. Ubezpieczyciel może odmówić wypłaty odszkodowania z polisy ubezpieczenia mienia ruchomego, jeśli ubezpieczony nie zabezpieczy go należycie np. przed kradzieżą z włamaniem albo celowo zniszczy swoje mienie.

Źródła:

https://www.arslege.pl/kodeks-cywilny/k9/s1947/

https://www.money.pl/ubezpieczenia/eksperci-radza/artykul/elementy;stale;a;ruchomosci;domowe;8211;;co;sie;do;czego;zalicza,182,0,1430198.html

https://rankomat.pl/nieruchomosci/mienie-ruchome-czym-jest-i-jak-je-ubezpieczyc

https://www.ubezpieczeniaonline.pl/mieszkania-domu/a/mienie-ruchome-czym-jest-i-jak-je-ubezpieczyc/376.html